Ung thư da (không phải u hắc tố)

Ung thư da là khối u ác tính thường gặp nhất trên toàn cầu, chủ yếu gồm carcinoma tế bào đáy và carcinoma tế bào vảy. Tỷ lệ mắc tại châu Á tăng dần qua từng năm; đa số có thể được chữa khỏi bằng phẫu thuật ngoại trú, nhưng nếu chậm trễ có thể xâm lấn tại chỗ, thậm chí di căn.

Yếu tố nguy cơ

· Tiếp xúc với ánh nắng và tia cực tím nhân tạo (quan trọng nhất)

· Da sáng màu, bị cháy nắng lặp đi lặp lại

· Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài

· Tuổi cao

· Phơi nhiễm mạn tính với arsenic

· Loét mạn tính không lành, sẹo

Căn nguyên

Tia cực tím tạo dimer pyrimidine gây đột biến gen TP53, đồng thời gây ức chế miễn dịch tại chỗ. Ở người suy giảm miễn dịch, tế bào đột biến không được loại bỏ đầy đủ, làm tăng rõ rệt nguy cơ carcinoma tế bào vảy và các bệnh tương tự.

Triệu chứng

Carcinoma tế bào đáy thường biểu hiện dưới dạng nốt trong như ngọc trai, kèm giãn mao mạch và loét trung tâm. Carcinoma tế bào vảy thường là mảng thô, cứng, bề mặt có thể dạng mụn cóc hoặc hoại tử thành loét. Cả hai đều hay gặp ở vùng tiếp xúc ánh nắng như đầu và mặt.

Phác đồ điều trị

· Phẫu thuật: Cắt bỏ ngoại khoa tiêu chuẩn và phẫu thuật vi đồ Mohs giúp bảo đảm bờ cắt âm tính, đồng thời có hiệu quả thẩm mỹ tốt.

· Điều trị xâm lấn tối thiểu: Áp lạnh và điều trị quang động phù hợp với tổn thương nông hoặc nguy cơ thấp; đốt sóng cao tần có thể dùng để xử lý các nốt nhỏ tái phát tại chỗ; laser ablation cũng được dùng cho tổn thương nông.

· Xạ trị và hóa trị: Xạ trị dùng cho bệnh nhân cao tuổi không thể phẫu thuật hoặc có bờ cắt dương tính.

· Liệu pháp miễn dịch nhắm trúng đích: Thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch dùng cho carcinoma tế bào vảy tiến triển tại chỗ và di căn; thuốc nhắm trúng đích vào đường truyền Hedgehog dùng cho carcinoma tế bào đáy.

· Các điều trị hỗ trợ khác: Chống nắng suốt đời và kiểm tra da định kỳ là trọng tâm của quản lý lâu dài.

Xét nghiệm và chẩn đoán

Soi da giúp tăng độ chính xác nhận diện. Sinh thiết cắt trọn toàn bộ bề dày da để xác chẩn. Carcinoma tế bào vảy nguy cơ cao có thể thực hiện sinh thiết hạch gác. Chẩn đoán hình ảnh được dùng khi có hạch hoặc xâm lấn thần kinh.