U lympho

U lympho là khối u ác tính có nguồn gốc từ hệ thống tạo huyết và bạch huyết, phân loại phức tạp. Gồm hai nhóm lớn: u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. Phần lớn các trường hợp nhạy cảm với hóa trị, xạ trị cũng như các liệu pháp điều trị miễn dịch nhắm trúng đích, do đó tỷ lệ khỏi bệnh tổng thể cao.

Các yếu tố nguy cơ

● Nhiễm virus như EBV, HTLV-1
● Bệnh tự miễn
● Suy giảm miễn dịch (HIV, sau ghép tạng)
● Phơi nhiễm bức xạ

● Tiền sử gia đình di truyền và phơi nhiễm một số hóa chất

Căn nguyên

Nhiễm virus đặc hiệu có thể gây chuyển đoạn nhiễm sắc thể trong tế bào lympho (ví dụ chuyển đoạn c-MYC), từ đó kích hoạt gen tiền ung thư và bất hoạt gen ức chế khối u. Môi trường ức chế miễn dịch thúc đẩy sự tăng sinh lympho mất kiểm soát, đồng thời sự thiếu hụt giám sát miễn dịch làm gia tăng tốc độ hình thành khối u.

Triệu chứng

Nổi hạch không đau là biểu hiện thường gặp nhất, thường xuất hiện ở vùng cổ, thượng đòn, nách và bẹn. Triệu chứng B toàn thân: sốt không rõ nguyên nhân, vã mồ hôi ban đêm, sụt cân và ngứa da. Hạch trung thất to gây cảm giác tức ngực; hạch ổ bụng to gây đầy bụng, đau bụng.  

 Phác đồ điều trị

· Phẫu thuật: Thông thường không phải là phương pháp điều trị chính, sinh thiết cắt bỏ hạch được thực hiện để lấy mô bệnh phẩm phục vụ chẩn đoán giải phẫu bệnh hoàn chỉnh.

· Điều trị can thiệp tối thiểu: Sinh thiết xuyên da qua kim dưới hướng dẫn hình ảnh được sử dụng cho các hạch sâu không thể cắt bỏ. Đốt nhiệt tần số (RFA) hoặc đốt vi sóng dưới hướng dẫn hình ảnh có thể được áp dụng để xử lý các tổn thương tồn tại đơn độc còn lại hoặc các tổn thương ngoài hạch tiến triển giới hạn.

· Hóa xạ trị:  Lấy hóa trị làm nền tảng, phối hợp xạ trị điều biến phù hợp hình dạng áp dụng cho các trường hợp bệnh giai đoạn sớm và tổn thương khu trú tại chỗ.

· Liệu pháp miễn dịch nhắm trúng đích:Nhiều loại thuốc nhắm trúng đích theo các con đường tín hiệu, liên hợp kháng thể – thuốc (ADC), kháng thể đặc hiệu kép và liệu pháp tế bào CAR-T đã được sử dụng cho các phân nhóm u lympho khác nhau, đạt tỷ lệ lui bệnh sâu cao.  

· Các điều trị hỗ trợ khác: Ghép tế bào gốc tạo máu tự thân hoặc dị loại được áp dụng cho các trường hợp nguy cơ cao và tái phát; hỗ trợ chống nhiễm khuẩn và các yếu tố tăng trưởng được duy trì xuyên suốt quá trình điều trị.

Xét nghiệm và chẩn đoán

Sinh thiết cắt bỏ hạch là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán, chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) không đủ để phân loại. PET-CT là công cụ quan trọng để phân giai đoạn và đánh giá đáp ứng điều trị. Chọc hút và sinh thiết tủy xương để đánh giá mức độ xâm lấn. Phân tích tế bào dòng chảy và xét nghiệm di truyền phân tử giúp phân loại chính xác.