Ung thư tuyến tụy

Ung thư tụy có độ ác tính cực cao, tỷ lệ sống sau 5 năm dưới 10%. Khoảng 75%–90% bệnh nhân khi được chẩn đoán đã ở giai đoạn không thể cắt bỏ. Phẫu thuật là phương pháp duy nhất có khả năng chữa khỏi. Trong những năm gần đây, các kỹ thuật nhắm trúng đích và can thiệp tối thiểu, đặc biệt là phẫu thuật dao nano, đã mang lại hy vọng mới cho việc điều trị khỏi bệnh.

Yếu tố nguy cơ
● Hút thuốc lá kéo dài (yếu tố có thể kiểm soát lớn nhất)
● Béo phì và chế độ ăn nhiều chất béo
● Viêm tụy mạn tính và đái tháo đường

● Các đột biến di truyền như BRCA1/2
● Tuổi > 60, giới tính nam

Căn nguyên

Hút thuốc lá gây ra đột biến KRAS tần suất cao, viêm mạn tính thúc đẩy sự tích lũy các bất thường về gen. Đột biến BRCA di truyền gây khiếm khuyết sửa chữa DNA, thúc đẩy sự biến đổi ác tính của tế bào; vi môi trường xơ hóa làm gia tăng tốc độ tiến triển.

Triệu chứng

Giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đặc hiệu. Khi bệnh tiến triển, xuất hiện đau bụng trên liên tục, lan ra vùng thắt lưng và lưng, kèm theo vàng da tiến triển không đau (trong ung thư đầu tụy), cùng với sụt cân rõ rệt và chán ăn. Đái tháo đường mới khởi phát có thể là dấu hiệu gợi ý sớm.

 Phác đồ điều trị

• Phẫu thuật: Phẫu thuật cắt khối tá tụy hoặc cắt đuôi và thân tụy cho các trường hợp có thể cắt bỏ được, sau phẫu thuật kết hợp hóa trị. Với trường hợp ranh giới cắt bỏ được, hóa trị tân bổ trợ được chỉ định nhằm tạo cơ hội phẫu thuật.
• Điều trị can thiệp tối thiểu: Đối với trường hợp không thể cắt bỏ, ưu tiên điều trị bằng dao nano, hiệu quả vượt trội so với các phương pháp cổ điển khác. Ngoài ra, có thể đặt stent đường mật qua nội soi hoặc qua da xuyên gan để giải quyết tình trạng vàng da; đốt sóng cao tần (RFA) hoặc vi sóng dưới hướng dẫn hình ảnh được sử dụng để kiểm soát tại chỗ; cấy hạt phóng xạ vào ổ bệnh thực hiện xạ trị áp sát tại chỗ.
• Hóa xạ trị: Hóa xạ trị đồng thời được dùng để kiểm soát bệnh tại chỗ giai đoạn tiến triển tại vùng; hóa trị là nền tảng điều trị cơ bản cho giai đoạn muộn.
• Liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch: Đối với đột biến BRCA, sử dụng chất ức chế PARP; chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch được dùng cho nhóm đối tượng cụ thể.
• Các điều trị hỗ trợ khác: Dẫn lưu đường mật, phong bế thần kinh giảm đau và hỗ trợ dinh dưỡng giúp cải thiện chất lượng sống.            

 Xét nghiệm

Chụp CT cản quang là lựa chọn hàng đầu, MRI/MRCP hỗ trợ đánh giá đường mật và ống tụy. Sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm nội soi để chẩn đoán xác định. CA19-9 là dấu ấn quan trọng, PET-CT đánh giá di căn.